Երբ չափորոշիչները մնում են որպես գեղեցիկ ձևակերպումներ

Օրեր առաջ «Դպիր» մանկավարժական ամսագրում հրապարակվեց Փոլ Լոկհարտի «Մաթեմատիկոսի ողբը։ Ակնարկ դպրոցում մաթեմատիկայի դասավանդման մասին» հոդվածը։ Հոդվածի նյութն ինձ հոգեհարազատ էր ու շատ արդիական։ Այն մասին, որ պետական առարկայական ծրագրերը կապ չունեն սովորողի, նրա կյանքի, կենցաղի հետ, նրան՝ որպես քաղաքացու, հմտություններ ու կարողություններ չեն փոխանցում, վաղուց ենք ասել ու շատ ենք խոսել։ Այն, որ դրանք նեղ մասնագիտական խնդիրներ են լուծում ու որպես հանրակրթություն մատչելի չեն, գաղտնիք չէ: Այդ մասին արդեն ոչ միայն մենք ենք խոսում, այլև գնալով ավելի ու ավելի շատ ծնողներ ու ուսուցիչներ են բարձրաձայնում։ Փոլ Հոկարտի այս հոդվածն էլ դրան էր ուղղված և հանգիստ կարող էր կոչվել ոչ թե մաթեմատիկոսի, այլև հանրակրթություն իրականացնող ցանկացած ուսուցչի, այդ թվում նաև՝ բանասերի ողբ։

Սակայն այս անգամ այս հոդվածի ընթերցումը համընկավ հենց իմ՝ բանասեր-ուսուցչիս խոհերի, անհանգստութունների, մտորումների հետ։ Ինչպես գիտենք, ցավը սովորաբար վերացարկված և խոհափիլիսոփայական է լինում, եթե այն անմիջապես քեզ հետ չի առնչվում։

Մեր մայրենի լեզվի հեղինակային ծրագրերում հայոց լեզվի  քերականության ուսուցումը գործնական է՝ գործնական քերականություն: Ընդ որում՝ երկրորդ դասարանից սկսած մեր գործնական քերականության ուսումնական նյութերը սովորողի ուշադրությունը հրավիրում են իր տարիքին համապատասխան լեզվական երևույթների վրա: Հայերենի լեզվակիր սովորողի համար երկրորդ դասարանում արդեն դժվար չէ տրված բառախմբում նույն արմատը գտնելը՝ դասասենյակ, դասագիրք, դասացուցակ, դասարանային, դասամիջոց և այլն: Ընդամենը նրա ուշադրությունն ենք հրավիրում լեզվական այդ երևույթի վրա: Եվ այդպես՝ յուրաքանչյուր տարիքային խմբին առաջարկում ենք ուսումնասիրել, գտնել, համադրել-հակադրել այն լեզվական երևույթները, որոնք իրեն մատչելի են ինքնուրույն հայտնագործելու, դասակարգելու, օրինաչափություններ տեսնելու համար: Սա լեզվական աշխատանք է, որը արդյունավետ է, որովհետև կարևոր հմտություններ և կարողություններ, լեզվամտածողությունն է  զարգացնում: Ասեմ նաև, որ սովորողները ցանկացած տարիքում սա սիրով և հետաքրքրությամբ են անում: Եվ դա հասկանալի է՝ իրենց լեզուն է, որն ուսումնասիրում են արդեն այլ՝ իրենց համար մատչելի մակարդակում:

Մյուս լեզվական աշխատանքները, որ կարևորվում են մայրենիի մեր ծրագրում, սովորողների մտքերի շարադրանքներն են, նրանց հետաքրքրող թեմաների թարգմանությունները, գրական ստեղծագործությունների գրավոր վերլուծությունները, տարբեր նախագծերում բանավոր ու գրավոր խոսքի կիրառումը… Այսինքն՝ գրավոր ու բանավոր խոսքի ամենօրյա, ըստ անհրաժեշտության, հետաքրքությունների գործածում․ էլ ի՞նչ է պետք հանրակրթական մակարդակում մայրենիի ուսուցման համար:
Կարծում եմ՝ մայրենիի հեղինակային ծրագիրն այս տեսանկյունից անխոցելի է և այլընտրանք չունի։ Այն ամբողջովին բավարարում է պետական չափորոշիչներով հայոց լեզու, գրականության առաջ դրված խնդիրները։

Սա հանրակրթության պետական չափորոշիչներում ներկայացված «Հայոց լեզու և գրականություն» բնագավառի բովանդակությանն ուղղված հատվածն է:

1) հայոց լեզու և գրականություն. կրթության բովանդակության տիրւյթ է, որն ապահովում է սեփական մտքերը
հայերեն բանավոր և գրավոր գրագետ խոսքով արտահայտել, ազատ հաղորդակցվել,
հայ և արտասահմանյան գրականության ստեղծագործություններ, ինչպես նաև ուսումնական այլ առարկաներ
ուսումնասիրելու կարողության, ինքնաճանաչողության, աշխարհաճանաչողության, լեզվամտածողության,
քննադատական, հուզական-պատկերավոր մտածողության ձևավորումը, զարգացումը և կատարելագործումը ողջ կյանքի ընթացքում:

Սա էլ նույն չափորոշչից ծրագրի՝ շրջանավարտից ակնկալվող վերջնարդյունքներն են.

 Ծրագրի շրջանավարտը պետք է՝
1) վերլուծի և ընկալի տարբեր բնույթի գրական հայերեն տեքստեր և հասկանա դրանց հիմնական գաղափարը
2) հայերեն ազատ զրուցի իրեն հետաքրքրող թեմաների մասին, կառուցի ընտրված նպատակին, խնդիրներին և լսարանին համապատասխան գրագետ բանավոր և գրավոր խոսք, այդ թվում՝ հրապարակային խոսք, կիրառի ոչ վերբալ հաղորդակցման տարատեսակ միջոցներ»:

Թվում է՝ ամեն ինչ լավ է: Մեր մայրենիի հեղինակային ծրագիրը լիովին համապատասխանում է այս պահանջներին, լիովին ապահովում է դրա կատարումը: Այս առումով՝ սեբաստացի 9-րդ դասարանցին մայրենիից չափորոշչային որևէ խնդիր չպետք է ունենա։
 
Իսկ հիմա ձեզ եմ ներկայացնում 2020-2021 ուստարվա 9-րդ դասարանի ավարտական քննության թեստի նմուշը:

Սրանո՞վ ենք ստուգելու 9-րդ դասարանցու մայրենիի իմացությունը: Իսկ ի՞նչ եղան հանրակրթության չափորոշիչները: Այս թեստերում հիմնականում հայոց լեզվի քերականության տեսական մասն է՝ իր տերմինաբանությամբ: Ո՞ւր մնացին «…սեփական մտքերը հայերեն բանավոր և գրավոր գրագետ խոսքով արտահայտել»-ը, կամ «ընտրված նպատակին, խնդիրներին և լսարանին համապատասխան գրագետ բանավոր և գրավոր խոսք կառուցելը»…

Այս առաջադրանքներն ուղղված են բառակազմական, ձևաբանական և շարահյուսական վերլուծություններին,որոնց համար բավականին լուրջ քերականական գիտելիքներ են պահանջվում:

Այս տարի ես դասավադում եմ իններորդ դասարաններում: Այս սովորողների հետ աշխատում եմ 6-րդ դասարանից: Աշխատել ենք ամենատարբեր նախագծերով, հաճախ նաև՝ անհատականացված, թարգմանություններ ու վերլուծություններ, տեսանյութեր և ձայնագրություններ ենք արել, գործնական քերականության նյութերով ենք աշխատել,… Մի խոսքով՝ լեզվի և գրականության հետ կապված ամենատարբեր աշխատանքներ ենք կատարել: Որևէ լարում չենք ունեցել: Աշխատել ենք հաճույքով: Ես հետևել եմ քննարկվող չափորոշիչներին: Շատ բան նաև առաջադիմական եմ համարել: Մտածում էի նաև, որ այս տարի ի վերջո այս անհեթեթ քննությունները կվերացվեն: Բայց ցավոք…

Փետրվարին հայտարավեց 9-րդ դասարանի ավարտական քննությունների մասին․ և հրապարակվեցին թեստի նմուշները: Ցավով տեսա, որ այս թեստերը ոչ մի կապ չունեն պետական չափորոշիչների հետ: Նույնիսկ նախորդ տարիների այն փոքր շարադրանքը, որ պահանջվում էր, այս տարի, դուրս է եկել, թողնվել են քերականական առաջադրանքները և տեքստի հետ կապված 1-2 հարց:

Այ, էսպիսի իրավիճակ 2021թ․ մարտի մեկին։ Սա կոնկրետ իրավիճակ է, որի հետ չենք կարող հաշվի չնստել: Ի՞նչ է պետք անել: Իմ այն մոտեցումը, որ քննությունը այնքան էլ կարևոր բան չէ և կարելի է նրան պատրաստվել այնքան, որ ընդամենը դրական գնահատան ստանան, սեբաստացի սովորողների մի մասին չբավարարեց։ Կարելի է հասկանալ։ Սեբաստացի ընդունակ-պարտաճանաչ սովորողը հոգեբանորեն պատրաստ չէ ցածր գնահատական ստանալուն։ Ինքը սովորել է իր ընդունակությունների ողջ ծավալով հանդես գալուն։ Ինքը գիտի, որ ինքը կարող ուժ է, և իր համար անհասկանալի է, թե ինքը ինչո՞ւ պետք է ցածր գնահատական ստանա։ Սա սովորողների մի խումբը։

Ուսումնատենչությամբ առանձնապես չփայլող սովորողների մի խումբ էլ դրական գնահատական ստանալու խնդիրը ունի։ Ի վերջո՝ քերականությունը հանրակրթական առարկա լինել չի կարող։ Այն հատուկ հետաքրքրություն և լեզվի տեսության նկատմամբ նաև հատուկ հակումներ է պահանջում։
Ի՞նչ անել այս իրավիճակում։ Խնդիր է, որը լուծում է պահանջում։

Իրավիճակը քննարկում ենք սովորողների հետ։ Ունենք երեք ամիս ժամանակ։ Պետք է  մեր սովորողներն իրենց առաջ դրված խնդիրը լուծեն։ Ինչպե՞ս․ գործնական քերականությամբ, լեզվական աշխատանքներով  ձեռք բերած ողջ հմտություններն ու կարողությունները ի գործ դնելով, իրենց կամային, հետևողական աշխատանքի ողջ ներուժը կենտրոնացնելով խնդրի լուծման վրա։

Ունենք մեր առաջ դրված խնդիր՝ պատրաստվել քերականական-թեստային աշխատանքին։ Եվ յուրաքանչյուր սովորող իր ուժերի չափով, իր աշխատանքի շնորհիվ պիտի հասնի իրեն ցանկալի արդյունքին։ Իրենց գործիքը ինքնակրթությունն է, ես այդ ինքնակրթության աշխատանքը համակարգողն եմ։ Այսպիսի իրավիճակներ էլի են հանդիպելու կյանքում։ Դե, ինչ, սա էլ է հմտություն։ Այս երեք ամիսը ուժերի գերլարման շրջան թող լինի։ Փորձությունները հաղթահարելու համար են տրվում։ Պատվով ենք դուրս գալու։Համար:

 

Ապրումակցային մանկավարժություն

Մանկավարժությունը մասնագիտություն այդպես էլ չկարողացա ընկալել։ Մանկավարժ կրթությա՞մբ են դառնում, ստացած վկայականո՞վ: Եթե այդպես է, ինչո՞ւ են այսօր այդքան քիչ լավ մանկավարժները, երբ մանկավարժի վկայական ունեցողների շարքերն անընդհատ ավելանում են: Այն, որ մանկավարժը իր դասավանդած գործունեության լավ մասնագետը պիտի լինի, չեմ քննարկում: Դա, իհարկե պարտադիր պայման է:  Բայց լավ մանկավարժ լինելու համար դա քիչ է, շատ է քիչ, բավարար չէ:
Իմ հստակ պատկերացմամբ մանկավարժությունը մարդասիրական մասնագիտություն է, որտեղ ոչ սիրառատ մարդը, անկախ իր մասնագիտական որակներից, անելիք չունի: Ի՞նչ գիտություն, մեթոդներ, հնարքներ կարող են քեզ լավ մանկավարժ դարձնել, եթե մարդու նկատմամբ ապրումակցումը չունես։ Ուսուցչությունը ինձ համար կրտսեր ու ավագ, կենսափորձով ու անփորձ, ավելի հմուտ և դեռևս հմտություններն ամբողջականորեն չձևավորած մարդկանց բնական, չպարտադրող, բայց միևնուն ժամանակ՝ ոգևորող, ընդառաջող, բարեհոգի֊բարյացակամ հարաբերություններ են։ Եվ իմ կարծիքով, այս գործում հաջողում են բարեհոգի, ջերմ, անչար մարդիկ, ում համար սովորողները դառնում են մի սիրելի ընտանիք՝ իր դժվարություններով, հաջողություններով ու ձախողումներով, ուրախություններով ու հիասթափություններով։ Ընտանիք, որտեղ բոլորը բոլորի ձեռքբերումներով ուրախանում են, անհաջողություններից՝ տխրում, դժվարությունների դեպքում՝ օգնում։ Իսկ նա, ով ուզում է օգտակար լինել, ով սրտացավ է, ով պատասխանատու է իր գործի և մարդու նկատմամբ, չի կարող մեթոդներ, լուծումներ, մոտեցումներ չգտել ուսումնական գործը արդյունավետ կազմակերպելու։ Եթե ինչ-որ բան դու քո խնդիրն ես համարում և մեծ ցանկություն ունես լուծելու, ո՞նց պիտի լուծումը չգտնես։

Читать далее

Պատերազմը մեզ էլ հասավ

Վիլյամ Սարոյանի ,, Պատերազմը,, պատմվածքի առաջին տողն է՝ «պատերազմը մեզ էլ հասավ»: Բոլորս, նաև ես ու իմ սովորողները, հայտնվեցինք պատերազմի ամենաթեժ կետում՝ կյանքի ու մահվան մեր նոր ընկալումներով, անհանգիստ մեր եղբոր, հոր, որդու, հարազատ մարդու համար:

Իրական կրթությունը չի կարող կյանքից դուրս լինել: Չի կարող կյանքը իր հունով հոսել, կրթությունը՝ կյանքից անկախ, կյանքից դուրս, կյանքի հետ կապ չունեցող հունով ընթանալ։ Իրական կրթությունը հենց կյանքն է ՝ իր պատերազմով ու խաղաղությամբ:

Առցանց են ուսումնական արապմունքները 9-րդ դասարաններում: 9-րդ դասարանցի Վահանը Տեր-Պետրոսյանն առցանց պարապմունքներին սովորաբար ակտիվ է լինում: Բայց հիմա, պատերազմը սկսելուց հետո, չի արձագանքում: Առցանց հարթակում է, տեսնում եմ, որ ներկա է, բայց չի խոսում, չի պատասխանում հարցերին։ Թվումէ ՝ բարձրախոսն է անսարք: Բայց նաև չի գրում: Բլոգում առաջադրանքներ չկան: Լավ, ի՞նչ եղավ էս տղային: Էնպես սիրով էր առցանց պարապմունքներին մասնակցում: Միանում էր առաջինը, զրուցում էինք, մինչև ուսումնական պարապմունքը սկսվում էր: Էսպես լուռ, բայց պարապմունքներին միացած՝ Վահանն անցկացրեց ամբողջ պատերազմական շրջանը: Եվ հանկարծ հրադադարից մի քանի օր անց ֆեյսբուքում հանդիպում եմ Վահանի գրությանը. «Այսօր՝ Ժամը 01։45, Արցախից վերադարձավ հայրս։ Նա 43 օր պաշտպանել է Արցախի սահմանը։ Ես շատ կցանկանայի, որ ինքը մտներ տուն այնպես, ինչպես մտել էր 2016 թվականին։ Ցավոք, ունենք այն, ինչ ունենք»։ Ահա թե ինչ: Առեղծվածը պարզվեց: Այսօր արդեն նույն Վահանն է՝ ոգևորված առցանց ուսումնական պարապմունքներով: Չեմ ասի, թե ուսումնատենչ, բայց ակտիվ, շփվող, կենդանի-առույգ։ Եվ էսպիսի քանի՜ Վահաններ: Դժվար է ուսուցչի գործը: Ինչպե՞ս անես, որ չվրիպես:

Քննարկում ենք Վիլյամ Սարոյանի երկու պատմվածքները՝ «Պատերազմը» և «Պատերազմ է հայտարարվել»:

Նախ՝ խոսում ենք ,«Պատերազմ է հայտարարվել» ստեղծագործության մասին։
Սարոյանական տիպիկ կերպար է վարսավիրը, որը բոլորին, ով խոսում է պատերազմի սկսվելու մասին, հիմար է անվանում և դուրս է վռնդում իր վարսավիրանոցից:
«Թերթը լույս է տեսնում, վերնագիրը՝ «Պատերազմ»: Տղան վազելով գալիս մտնում է սափրիչատուն: Պատերազմ: Դուք գալիս մտնում եք ձեր մազերի համար: Պատերազմ: Ամեն մարդ հավատում է դրան: Աշխարհը հիմարներով է լեցուն»: 

Քննարկում ենք այս սարոյանական կերպարը:

,,Նա ճիշտ էր, նա խելագար չէր, նա անմիտ չէր, նա ուղղակի նայում էր ամենին ուրիշ հայացքով։ Հասկանում և գիտակցում էր, որ եթե մարդկաց արձագանքը ,,պատերազմ,, գաղափարին ժխտող լինի, մարդկանց աշխարհայացքը փոխվի, երբ բոլորը անխտիր բացառեն պատերազմը, ապա դրանք կդադարեն մեկընդմիշտ,,։ Արթենի Ջանիկյան

Կարինե Գոմցյանը գրում է․ ,,․․Այսօր ոչ ոք չի ընդունում մարդակերությունը, դա վաղուց մերժված երևույթ է։ Եթե բոլոր-բոլորս նույն ձևով բացառենք պատերազմ-երևույթը, այն նույնպես այլևս գոյություն չի ունենա,,։ 

Քննարկում են սովորողները։ Խոսում են նրանք, խոսում եմ ես։ Քննարկման ժամանակ բոլորս հավասար իրավունք ունենք՝ ներկայացնելու մեր կարծիքը։ Ես իհարկե, քննարկմանը այլ կերպ եմ մասնակցում՝ հարցադրումներ անելով, ավելի շատ քննարկումը կազմակերպելով, քան կարծիք արտահայտելով։ Աշխատում եմ իմ կարծիքը առայժմ չձևակերպել՝ չկաշկանդելու համար սովորողներին։ Ուզես, թե չուզես, անկախ քո ցանկությունից, քո կարծիքը սովորողների մեծ մասը անվերապահորեն է ընդունում։
Պատմվածքը շշմելու է, վարսավիրի կերպարը՝ անսպասելի:
Իմ՝ ուսուցչիս գործը եղել է այդ ստեղծագործությունը կարևորելն ու քննարկման առարկա դարձնելը:
Եվ իհարկե, ոչ բոլորն են համաձայն սարոյանական մոտեցման հետ:

Շուշանը գրում է. «Չեմ կարող ասել, որ ամբողջովին եմ համաձայն ստեղծագործության գաղափարի հետ, որովհետև կարծում եմ, որ ինչ-որ անտրամաբանական բան կա գաղափարի մեջ, ինչպես Սարոյանի շատ ստեղծագործություններում է: Բայց դա ինձ շատ է դուր գալիս, քանի որ գաղափարը այդ ձևով բոլորովին այլ կերպ է տպավորվում և մնում մարդու մեջ »:

Ոչինչ, որ կան սովորողներ, ովքեր Սարոյանի հետ համաձայն չեն: Ինձ համար դա կարևոր էլ չէ: Թող լսեն Սարոյանին, թող հասկանան Սարոյանի ասելիքը, թող մտածեն այդ մասին: Սարոյանական աշխարհայացքի ապրող ու ապրեցնող սերմը գցված է: Մեկի մոտ կաճի ու ծիլ կտա, մյուսի մոտ կչորանա՝ առանց ծլարձակելու: Ի՞նչ կիմանաս՝ ում մոտ, ոնց: Կարևորը, որ լսեցին պատերազմը բացառելու տեսակետը, հանճարեղ Սարոյանի տեսակետը.
«Հիշեցեք մի բան: Չկա՜ պատերազմ»,- ասում է սարոյանական հերոսը:
«Դուք նշանավոր մարդ եք»,-ասում է իր հերոսին Սարոյանը

Հաջորդ քննարկվող պատմվածքը Վիլյամ Սարոյանի ,«Պատերազմը» գործն է: Քննարկումը նորից առցանց է: Թեման արդիական է, ցավոք, շատ է հոգեհարազատ պատերազմի մղձավանջից դեռ դուրս չեկած իններորդցուն: Պատմվածքում երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանն է նկարագրված: Ամերիկացի տղաները գերմանացի ընկերոջ հետ հաշվեհարդար են տեսնում ՝ որպես թշնամի, որպես ֆաշիզմի խորհրդանիշ: Իսկույն զուգահեռներ են տանում սովորողները մեր օրերի հետ: Ի՞նչ կանեին իրենք, եթե իրենց միջավայրում թուրք հասակակից ունենային:

— Թուրքերը վայրենի են, գազան են,- լսվում է համացանցի մյուս ծայրից:
Դավիթն է, ով սեբաստացիների իրենց խմբով մի տարի առաջ եղել է Իզմիրի տիեզերագիտական ճամբարում, ճամփորդության ընթացքում երկու-երեք օր անցկացրել են Ստամբուլում:
— Դավի՛թ, դու եղել ես Թուրքիայում: Թուրքերը վայրենի ու գազա՞ն էին, անբարեկիրթ ու թշնամի՞ էին:
— Չէ՜, իրենք շատ լավն էին: Ես էնտեղ թուրք ընկերներ ձեռք բերեցի, — լսվում է Դավթի ձայնը:
— Դավիթ ջան, բա որտե՞ղ են այդ վայրենի թուրքերը, եթե Թուրքիայում չեն:
Լռություն է համացանցում: Դավիթը լռում է:
— Ես ադրբեջանցի լավ ընկերներ ունեմ,-ասում է Մանեն…
— Իսկ հնարավո՞ր է հիմա հայ-ադրբեջանական համակեցությունը, տիկին Մարետ,- Կարինեն է Գոմցյան,- ախր հարազատներ են կորցրել երկուստեք:
Մտածում են պատանիները, քննարկում են, վիճում են…
Գրականության ուսումնական պարապմունք է: Դժվար ժամանակներ են: Մեր Սարոյանն է եկել մեզ օգնության:

Ուսուցչի օրագրից-2

IMG_8552Տղան դպրոց է գալիս ուղեկցորդի հետ։ Երեք տարի է դասավանդում եմ։ Աուտիզմի նախանշաններ ունի։ Երբեք խոսելիս աչքերիս չի նայում, հարցերիս չի պատասխանում, չի խոսում, չի հարաբերվում։ Ուսումնական պարապմունքների ընթացքում մոտենում եմ, հարցնում՝ ոնց է, ոնց են գործերը: Բայց սա մի տեսակ ծեսի է նման, որովհետև հարցերիս  կամ չի պատասխանում, կամ մի կերպ պատասխանում է ուղեկցող աղջկա պնդմամբ։  Երբեմն, կողքովն անցնելիս, բռնում է ձեռքս: Առանց դեմքիս նայելու՝ ժպտում է: Ուրիշ ոչ մի շփում չունենք: Մայրն ասում է, որ տանը հաճախ է անունս տալիս: Իսկ դասարանում ոչ մի կերպ չի  դիմում։ Դասարանում ուղեկցորդի հետ է աշխատում, տանը՝ ծնողների: Առանձին առաջադրանքների փաթեթից ծնողը չի ցանկանում, որ տղան օգտվի: Վստահորեն ասում է՝  ինքը կարող է: Ես դժվարանում եմ տղայի կարողությունների մասին խոսել, որովհետև տղան արդեն երրորդ տարին է՝ ինձ հետ չի աշխատում, և ես ստիպված եմ  նրան հետևել հեռվից և նրա բլոգով, որը տղան, հավանաբար ընտանիքի օգնությամբ,պարտաճանաչվարում է։ Читать далее

Ուսուցչի օրագրից-1

32737478_1848458481860518_4329288723259719680_n

Մի Նոնա անունով ընկեր ունեմ։ Մեր կրթահամալիրի ,,Տիգրան Հայրապետյան,, ընթերցասրահի գրադարանավարուհին է։ Տարբեր հարցերով հաճախ եմ մտնում գրադարան։ Ու քանի որ գիտեմ, որ մանկավարժությունը Նոնայի բազմակողմանի հետաքրքրությունների մեջ է ուսումնական պարապմունքից հետո մտնում եմ գրադարան, միշտ մի ինձ ոգևորած, հետաքրքիր դիտարկում, դեպք պատմում կամ էլ առաջացած մի մանկավարժական խնդրի մասին եմ խոսում, քննարկում։ Նոնան էլ՝ էս խաղաղ ու լուռ կինը, լայն աշխարհահայացք ունի, առողջ ու անսպասելի դատողություններ անելու կարողություն։

Читать далее